Konak Hakkında

Diyarbakır’ın doğal taşı, bazalt malzemeden "Haremlik ve Selamlık" olarak inşa edilen İskender Paşa Konağı, Diyarbakır’ın en eski konağı olarak bilinmektedir. Yapı, Diyarbakır’ın 12. Beylerbeyi İskender Paşa namına bayındır edilen İskender Paşa mahallesi, Telgrafhane sokakta bulunmaktadır. Konağın yapım tarihi bilinmemekte ancak 1522 senesinde Diyarbekir Beylerbeyi olarak atanan Hüsrev Paşa’nın maiyetinde sekiz sene Diyarbekir de bulunan İskender Paşa’nın bu konakta ikamet ettiği bilinmektedir. İskender Paşa’nın soyağacı 1527 senesinde bu konakta doğan Ahmet Paşa’dan başlamaktadır.

İskender Paşa konağı, mimari bakımdan Diyarbakır evlerinin gelişmiş bir üslubu olmakla birlikte, süslemeleriyle "ruhun, inancın, sanatın ve kültürün" betimlendiği, Selçuklu ve Osmanlı irfanının özelliklerini sergilemektedir. Fakat bu meziyetlere mukabil Diyarbekir Eyaletine bağlı Hükümet ve Sancak Beyi olan emirlerin tabi oldukları Osmanlı Sultanı ve onun Emîrü’l-ümerâ’sına (vezirine) ve iktidarına ait sembolü temsil etmektedir.

Özellikle konağın Haremliğine ait güney kanadına bağlı, doğu ucundaki üç kubbeli bölüm, Osmanlı mimarisinin "Klasik Dönem" izlerini taşımaktadır. Güneyinde sırtı selamlık kısmına dönük, iki gözlü (kemerli) geniş ve avlu ile bağlantılı serdaplı eyvan ise güney batı yönlü odalardan oluşmaktadır. Haremliğin kuzey yönünde iki kapısı bulunmaktadır. Kapılar sade, normal boyutlarda ve alçak gönüllülüğün birer temsilidir.